۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۰

با خروج کامل نیروهای خارجی، طالبان برای تصرف کابل آماده می‌شوند

 نمایندگان دولت افغانستان و گروه طالبان در ماه سپتامبر سال 2020، در شهر دوحه مقابل هم نشستند تا در مورد سرنوشت افغانستان گفتگو کنند. آغاز مذاکرات، امیدهای زیادی را در میان شهروندان افغانستان رقم زد و روزنه‌ای را برای خاموش تفنگ‌ها باز کرد، اما این امیدواری در همان روزهای نخست با دوام جنگ و بن بست در مذاکرات، به نا امیدی مبدل گشت.

دستکم از چهار ماه بدینسو، گفتگو میان هیات مذاکره کننده دولت افغانستان و گروه طالبان متوقف است و در حالی که روند خروج نیروهای خارجی از افغانستان ادامه دارد، موج حملات طالبان به روستاها و شهرها نیز افزایش یافته است.

در حالی که گفتگوها در دوحه متوقف است، سرنوشت کنفرانس استانبول نامشخص مانده و جنگ در بیشتر از بیست ولایت افغانستان شعله‌ور شده، اشرف غنی به ایجاد حکومت انتقالی چراغ سبز نشان داده است.

«آمادۀ قربانی و مصالحه هستم»

اشرف غنی در مقاله‌ای که به تاریخ چهارم ماه می در مجۀ فارن افرز (Foreign Affairs)، منتشر شد، نوشت که «طرف‌ها باید روی ایجاد یک اداره انتقالی گفتگو کنند و به نتیجه برسند.»

اشرف غنی در مورد دولت انتقالی گفته است: «دوره این دولت انتقالی باید کوتاه مدت باشد و به محض اینکه انتخابات ریاست جمهوری، پارلمانی و محلی، رهبری جدید را انتخاب کرد، به پایان برسد».

اشرف غنی همچنان تصریح کرده است که خودش در انتخاباتی که توسط حکومت انتقالی برگزار می‌شود شرکت نمی‌کند و حاضر است قبل از پایان رسمی دوره فعلی‌ ریاست جمهوری‌اش استعفا بدهد.

شاه‌حسین مرتضوی مشاور ارشد رئیس جمهور افغانستان در امور فرهنگی، در صحبت با زمانه می‌گوید که اشرف غنی نقشۀ راه صلح دارد و آنچه را در مقاله‌اش توضیح داده، بخشی از این نقشه است. مرتضوی می‌افزاید: «رئیس جمهور غنی، یک نقشۀ واضح برای رسیدن به صلح دارد و در این نقشه مکانیزم مشخصی برای مذاکره، تفاهم،  روش انتقال قدرت و آیندۀ افغانستان ترسیم شده است.»

مرتضوی می‌گوید که اشرف غنی به شکل‌گیری حکومت انتقالی که بتواند قدرت را به یک حکومت منتخب بسپارد اعلام آمادگی کرده است، اما برای رسیدن به این مرحله، پیش‌ شرط‌هایی دارد که آتش بس دایمی یکی از آن‌هاست.

مشاور فرهنگی رئیس جمهورغنی می‌گوید که طالبان هیچ‌گونه طرح و برنامۀ مشخصی برای آینده افغانستان ندارد و نمایندگان این گروه، در مذاکرات و گفتگوهایی که تاکنون صورت گرفته، فقط به صورت مبهم گفته  اند که خواهان برپایی یک نظام اسلامی استند، در حالی که این نظام فعلاً در افغانستان وجود دارد.


خروج نیروهای خارجی از افغانستان: فرصت یا خطر؟

با این حال اشرف غنی در مقاله‌اش تذکره داده است که خروج نیروهای خارجی از افغانستان، در کنار این‌که به نگرانی‌ها دامن زده است، یک فرصت نیز هست. غنی به طالبان هشدار داده است که اگر از فرصت پیش آمده استفاده نکنند و به جنگ افروزی ادامه دهند، «صلح در گورستان» را انتخابت کرده اند. غنی گفته است که قوای امنیتی و دفاعی افغانستان در برابر طالبان می‌جنگد و این نیروها از توانایی کامل برای دفاع از افغانستان برخوردار استند.

هرچند طبق برنامۀ اعلام شده از سوی ایالات متحده و ناتو، قرار است روند خروج نیروهای خارجی از افغانستان، تا یازدهم سپتامبر تکمیل شود، اما منابع غیر دولتی از جمله رحمت‌الله نبیل رئیس پیشین امنیت ملی افغانستان گفته است که گفتگوهای پنهانی میان طالبان و آمریکا جریان دارد و براساس این گفتگوها، طالبان اصرار دارد که روند خروج نیروهای خارجی باید زودتر از زمان اعلام شده و حداقل تا ماه جولای به پایان برسد.

شفیق همدم که مدتی به حیث مشاور ناتو در افغانستان کار کرده است در صحبت با زمانه می‌گوید که خطرات خروج شتابزده نیروهای خارجی از افغانستان، بیشتر از فرصت‌هایی است که غنی به آن خوشبین است.  همدم می‌گوید: «در صورتی که مذاکرات میان حکومت افغانستان و طالبان تا قبل از یازدهم سپتامبر که مهلت خروج کامل نیروهای خارجی است به نتیجه نرسد، خطر بزرگی افغانستان را تهدید می‌کند، چون در این صورت طالبان برای غصب قدرت از طریق جنگ آماده می‌شوند.

همدم می‌گوید که خروج کامل نیروهای خارجی از افغانستان در صورتی می‌تواند برای این کشور یک فرصت باشد که تا قبل از یازدهم سپتامبر، حکومت انتقالی و یا حکومت صلح در افغانستان روی کار آید.

شفیق همدم در پاسخ به این پرسش که اگر حکومت افغانستان تا یازدهم سپتامبر با طالبان به تفاهم نرسد و نیروهای خارجی نیز به صورت کامل افغانستان را ترک کنند، چه سناریویی منتظر افغانستان است می‌گوید: « اگر قبل از به میان آمدن یک توافق صلح، جامعه جهانی افغانستان را ترک نموده و تنها بگذارد، با تاسف که افغانستان بدست طالبان سقوط خواهد کرد و من از تکرار تاریخ و وقوع جنگ داخلی نگران هستم. بعد از خروج نیروهای شوری در سال 1985، مجاهدینِ وقت به حملات شان تا نابودی حکومت داکتر نجیب‌الله ادامه دادند که در نهایت نابودی نظام به جنگ‌های خونین داخلی انجامید».

 

«غنی تلاش دارد برندۀ قضاوت تاریخ باشد»

در حالی که اشرف غنی، گروه طالبان را در صورتی که بر جنگ اصرار کند، به « صلح در قبرستان» تهدید کرده است، ملا هبت‌الله رهبر گروه طالبان با انتشار پیامی به مناسب عید فطر گفته است که این گروه در آستانۀ یک پیروزی قرار دارد. ملا هبت‌الله خطاب به جنگجویان طالبان گفته است: «در آستانه‌ی پیروزی باید مرتکب غرور و تکبر نشوید».

در حالی که حملات تهاجمی طالبان بر شهرها و روستاهای افغانستان افزایش یافته است، رهبر گروه طالبان در پیام عیدی‌اش تذکر داده است که آغوش این گروه به روی همه طرف‌ها باز است و مذاکره و گفتگو در اولویت این گروه قرار دارد.

پس از انتشار این پیام از سوی رهبری طالبان، این گروه اعلام کرد که آتش بس سه روزه را در روزهای عید فطر برقرار می‌کند. پیامی که از سوی حکومت افغانستان با درخواست «آتش بس دایمی» استقبال شد.

گروه طالبان بارها حکومت افغانستان و در راس اشرف غنی را به کارشکنی در روند مذاکرات صلح متهم کرده و این مساله در پیام عیدی رهبر طالبان نیز آمده است. ملا هبت‌الله گفته است: «ادارۀ کابل بارها از طروق مختلف تلاش کرده‌ و تاکنون تلاش می‌کند تا روند جاری سیاسی را سبوتاژ کند.»

اشرف غنی بارها در سخنرانی‌هایش تذکر داده است که آمادۀ قربانی و مصالحه است، اما هرگز اجازه نمی‌دهد که افغانستان به وحشت دهه نود میلادی برگردد.

فردوس کاوش نویسنده و تحلیلگر در کابل می‌گوید که موضع اشرف غنی این است که قدرت را به یک شخص منتخب بسپارد. کاوش می‌گوید: « غنی بر مبنای تجربۀ تاریخی و تحلیل خودش به این باور است که واگذاری قدرت به یک شخص غیر منتخب عواقب جدی برای کشور دارد و سبب فروپاشی نهادهای امنیتی می‌شود.»

کاوش می‌گوید که طالبان انعطاف‌پذیر نیستند و حتی آتش بس را به عنوان یکی از راه‌های رسیدن به تفاهم قبول ندارد.

به باور فردوس کاوش، کارشکن خواندن غنی در پروسۀ صلح دشوار است، چون او حاضر شده است که اگر  سه ماه بعد هم انتخابات برگزار شود و همه جهت‌ها از جمله طالبان با آن انتخابات توافق کنند حاضر است که قدرت را به برنده‌ی آن بسپارد. کاوش معقتد است که غنی بیشتر به قضاوت تاریخ فکر می‌کند و می‌خواهد داوری تاریخ را ببرد.

با این حال، در حالی که خبر برقراری آتش بس سه روزه، بار دیگر باعث خلق امید و هیجان در میان مردم افغانستان که قربانی یکی از طولانی‌ترین جنگ‌های تاریخ است گردیده، آیندۀ مذاکرات صلح و سرنوشت دولت افغانستان همچنان مبهم است. تنها چیزی که در این میان به صورت قطعی واضح و روشن است، خروج کامل نیروهای خارجی است که تا یازدهم سپتامبر همه پایگاه‌های شان در افغانستان را تخلیه می‌کنند.



مختار وفایی / رادیو زمانه

۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۰

سخنی والی هرات

 

با نیروهای ویژه که مجهز به راکت، توپ و تانک بودند بالای خانۀ حبیب غوریانی حمله کردی. در این عملیات 4تن کشته شدند و 40 تن به شمول چند زن و کودک مجروح شدند. خانه‌های محله به شدت آسیب دیدند. مجرم مورد نظر فرار کرد و این حمله به او قدرت و توانایی بیشتر داد. کاش غوریابی بازداشت می‌شد، تا حداقل آبروی نیروهای ویژه به زمین نمی‌خورد.

در همین شهر که نیروهای ویژه برای بازداشت حبیب غوریانی یک محلۀ ملکی آن‌را راکت‌باران کرد، هم اکنون ملا عبدالمنان نیازی، عامل یک کشتار دهشتناک زیر معالجه است.

ملا عبدالمنان را چنانچه همه می‌دانند سرلشکر جنگجویان طالبان در حمله به مزارشریف در سال 1377 بود. پس از تصرف بلخ توسط طالبان، ملا منان به حیث والی این ولایت منصوب شد.

او در خطبه نماز جمعه در شهر مزارشریف، دستور قتل عام هزاره‌ها را صادر کرد و در مدت سه روز، حدود شش الی هفت هزار فرد ملکی به شمول هزاره، اوزبیک و تاجیک در شهر #مزارشریف و روستاهای اطراف قتل عام شدند.

چگونه ممکن است چنین جنایتکاری مورد مرحمت قرار بگیرد؟

چه توجیهی برای این کار وجود دارد؟

ملا عبدالمنان پس از آنکه در سال 2015 از سفرۀ خونین شورای کویته رانده شد، به دامن امنیت ملی افغانستان پناه برد و توسط این نهاد تجهیز و تمویل شد تا در ولسوالی‌های گذره و ادرسکن هرات به حیث «پیش مرگه» ایفای وظیفه کند.

او بارها به شهر کابل سفر کرد و در میهمان‌خانه‌های امنیت ملی استراحت کرد و با جیب پر به هرات برگشت.

عدالت عمری که اشرف‌غنی از آن داد می‌زند همین است.

جنرئیل و بهسود را با تانک‌های زرهی محاصره می‌کند، اما قاتل و جنایتکاری مانند ملا عبدالمنان نیازی در شفاخانه حوزوی هرات معالجه می‌شود.

آقای قتالی، شرم بر شما!

 

۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۰

شهر میمنه، در تیررس طالبان قرار گرفته است

پس از بغلان و غزنی، بیشترین تهدید متوجه #فاریاب است. نقیب‌الله فایق، از اعتراضات مردم امتیاز بزرگی بدست آورد. فایق با جیب پُر و با اطمینان از آیندۀ سیاسی‌اش، به حیث یکی از نازدانه‌های اشرف غنی، به کابل می‌رود تا در چوکی مجلس سنا جلوس کند.

فعلاً فایق در سکوی پیروزی است. هم نازدانۀ اشرف غنی است، هم مورد تایید مارشال دوستم. مردم فاریاب اما در یک‌قدمی خطر قرار گرفته اند.

فایق، فاریاب را در همان نقطه‌ای رها کرد که سه سال قبل تحویل گرفته بود. او یک حامد کرزی دیگر است؛ اما نسخه‌ی جوان و با تبار اوزبیک. شهر میمنه را براساس اندیوالی و اربابی مدیریت کرد، اما نتوانست جبهۀ طالب و فساد را تضعیف کند. او همان کاری را با فاریاب کرد که حامدکرزی با افغانستان کرد.

در مراسم خداحافظی فایق، یک عده به شمول چند ملا اشک ریختند.

با رفتنِ حامدکرزی نیز یک عده اشک ریختند. کرزی به یک عده از سران قومی از جمله ملاها، خرج دسترخوان می‌داد.

با این حال، حضور فایق در میمنه به نفع وضع موجود بود. حد اقل حضور او، می‌توانست باعث حفاظت نسبی از شهر میمنه شود.

اما اکنون، تاوان لجاجت غنی را بخاطر معرفی کردن محمد داوود بحیث والی فاریاب، مردم این ولایت خواهد پرداخت.

غنی مصمم است که محمد داوود را به فاریاب بفرستد.



قلعۀ اسلام، قلب آسیا

من این ترانه را دوست دارم، چون با آن نستالژی دارم. کودک بودم که این ترانه در یکی از کتاب‌های درسی چاپ شده بود و من و برادرانم هنگامی که در مزارع کار می‌کردیم، آن‌را باهم می‌خواندیم.

ترانۀ قشنگی است، اما سرود ملی افغانستان نیست.

هم‌چنان که در سرود فعلی ( دا وطن افغانستان دی)، زبان فارسی‌دری و گویندگان آن نادیده گرفته شده و این مساله عصبیت قومی و نفرت زبانی سازندگان آنرا نشان می‌دهد؛ سرود دورۀ مجاهدین که امروز در مراسم احمد مسعود پخش شد نیز ملی نیست، چون زبان پشتو و گویندگان آنرا نادیده گرفته است.

این‌ها، سرودها و ترانه‌های گروهی استند که جامعۀ چند فرهنگی و چند قومی افغانستان، خودشان را در آن‌ها نمی‌بینند.

سرودهای که از زمان ظاهرشاه تا اکنون در افغانستان به نام سرود ملی پخش شده، هیچ یک از نشانه‌های «ملی» را نداشته اند.

احمد مسعود، احساساتی است و از این‌که تاکنون به دسترخوان غنی دعوت نشده عصبانی به نظر می‌رسد. او احساس می‌کند که باید در قطار کاکاهایش شریک تحولات و امتیازات باشد، اما تاکنون نادیده گرفته شده.

احمد مسعود و یا به گفته استاد یعقوب یسنا، «آمر احمد مسعود»، با آنکه فرزند قهرمان ملی است و از همین آدرس مورد احترام قرار می‌گیرد، اما پرچم و سرود فعلی را ملی نمی‌داند. حق دارد سرود را ملی نداند، اما پرچم نماد همین وطن و همین مردم است. سربازان پنجشیری و قندهاری، کنارهم و زیر همین پرچم می‌جنگند. روی جنازۀ سربازان پنجشیری، پامیری، مزاری و هلمندی که در دفاع از مردم جان می‌بازند همین پرچم سه رنگ انداخته می‌شود. اما احمد مسعود این پرچم را دور انداخت. دقیقاً همان کاری که یک تبهکار مشهور به نام خراسانی انجام داد و سپس بابت آن اظهار ندامت کرد.

احمد مسعود، عکس و مدال پدرش را با پرچم کنونی مزین می‌کند، اما در مراسم سیاسی‌اش پرچم گروهی و سرود گروهی را بلند می‌کند.

در این وضعيت شکننده، این پیامِ خوشایندی برای مردم نیست.


۰۷ اردیبهشت ۱۴۰۰

شتاب آمریکا برای خروج، افغانستان را در سراشیبی سقوط قرار داده است

«پدرم به من دیگر اجازۀ کار با تلویزیون انعکاس را نمی‌دهد. پدرم می‌گوید: نمی‌خواهم ترا در کفن ببینم. به من اطمینان بده که زنده به خانه  بر می‌گردی، تا من به تو اجازه ‌دهم که دوباره کار خود را با تلویزیون آغاز کنی.»

بعد از ظهر روز دوم مارس، شهناز رووفی، سعدیه سادات و مرسل وحیدی سه تن از کارمندان تلویزیون محلی انعکاس در جلال‌آباد، شهری در شرق افغانستان، محل کارشان را به قصد خانه ترک کردند. چند لحظه بعد، افراد مسلح نقاب‌پوش، شهناز و سعدیه را در مقابل چشمان مردم، در روی جاده تیرباران کردند و از ساحه متواری شدند. در حالی که هنوز خبر این رویداد به مسئولان تلویزیون و خانواده‌ها ‌نرسیده بود، مرسل نیز در یکی دیگر از کوچه‌های شهر هدف تیراندازی قرار گرفت. تن‌های تیرباران شده‌ی هر سه همکار، به نزدیک‌ترین بیمارستان شهر منتقل شدند، اما به دلیل شدت جراحات شدید و خون‌ریزی زیاد، قلب‌های شان در چند دقیقه پس از رویداد، برای همیشه ایستادند.

این سه کارمند تلویزیون انعکاس در حالی ترور شدند که به تازگی ترس و وحشت ترور ملاله میوند، خبرنگار دیگر این رسانه که در دهم دسامبر سال 2020 در وسط همین شهر تیرباران شد، اندکی فروکش کرده بود.

فردای این رویداد، همه زنانی که در این شبکه به حیث خبرنگار و کارمند فعالیت می‌کردند، از کار دست کشیدند. نادیا مومند، یکتن از خبرنگاران این شبکه در توییتر نوشت که پدرش به او اجازۀ کار با تلویزیون انعکاس را نمی‌دهد. «پدرم به من دیگر اجازۀ کار با تلویزیون انعکاس را نمی‌دهد. پدرم می‌گوید: نمی‌خواهم ترا در کفن ببینم. به من اطمینان بده که زنده به خانه  بر می‌گردی، تا من به تو اجازه ‌دهم که دوباره کار خود را با تلویزیون آغاز کنی.»

این تنها نادیا نیست که در پی کشتار هدفمند خبرنگاران، مجبور شده است برای زنده ماندن کار رسانه‌یی را ترک کند. براساس گزارش کمیته مصئونیت خبرنگاران افغانستان، در شش ماه اخیر، 301 تن از خبرنگاران زن و زنان کارمند رسانه‌یی در افغانستان، کارشان را ترک کرده اند.

همچنان نهاد نی- حمایت کننده رسانه‌های آزاد افغانستان، در گزارشی گفته است که در یک سال اخیر یازده  خبرنگار در افغانستان کشته شده و شانزده تن دیگر مجروح شده اند. براساس دریافت‌های گزارش این نهاد، به دلیل افزایش تهدیدات امنیتی علیه رسانه‌ها، گسترش ساحۀ فعالیت طالبان و کاهش حمایت مالی از رسانه‌های محلی، در 13 ولایت افغانستان، حتی یک خبرنگار زن فعالیت ندارد و تنها در سال 2020، پنجاه رسانه که شامل شبکه‌های تلویزیونی، رادیویی و مجلات چاپی می‌شوند از فعالیت بازمانده اند.

این رعب و وحشت، در حالی بر فضای کار رسانه‌یی در افغانستان حاکم شده است که گروه طالبان و گروه داعش متهمان درجه یک کشتارهای هدفمند خبرنگاران، فعالان مدنی و فعالان حقوق بشری استند. گروه طالبان با بیشترین ساحات تحت سلطه، عامل بیشترین اقدام به حمله، تهدید، شکنجه و ربودن خبرنگاران در افغانستان است.

طالبان در دو سال اخیر و در پی تصرف روستاهای بیشتر و همچنان موفقیت در بدست آوردن کمک‌ها و حمایت‌های بیشتر از کشورهای مختلف، به ویژه پس از پس از امضای توافقنامه با آمریکا در فبروری 2020، به این اعتماد به نفس رسیده اند که می‌توانند نظام مورد نظرشان را در افغانستان برپا کنند. نظامی که در آن رسانه‌ها، خبرنگاران و فعالان حقوق بشر مزاحم و دشمن استند و باید از سرِ راه برداشته شوند.

امضا شدن توافقنامه صلح میان طالبان و آمریکایی‌ها در فبروری 2020 که آزاد شدن پنج هزار زندانی طالب را از زندان‌های حکومت افغانستان در پی داشت، منجر به افزایش بی رویه‌ی کشتارهای هدفمند در سراسر این کشور شد. جنگجویان طالبان، با اطمینان از این‌که دیگر هیچ قدرتی جلودار شان نیست، دست به اقداماتی می‌زنند که جامعه را برای تطبیق و تایید خواست‌های طالبان آماده سازند. کشتار هدفمند خبرنگاران و فعالان حقوق بشر در افغانستان، در واقع هموارسازی راه برای برپایی نظامِ مورد نظر طالبان در این کشور است.

 

چه اتفاقاتی در راه است؟

به تاریخ ششم مارس، زلمی خلیلزاد نمایندۀ وزارت خارجه آمریکا در امور صلح افغانستان، به کابل سفر کرد و در ملاقات با مقامات دولت افغانستان و رهبران سیاسی این کشور، حامل پیام مهمی از سوی آنتونی بلینکن وزیر خارجه آمریکا به سران حکومت افغانستان بود.  خلیلزاد، ضمن این‌که نامه‌ی شدیدالحن وزیر خارجه آمریکا را به رئیس جمهورغنی تسلیم نمود، طرحی را برای حکومت آینده افغانستان، با رهبران این کشور و سران گروه طالبان شریک ساخت. وزیر خارجه آمریکا در نامه‌اش، از اشرف غنی خواسته است که هرچه زودتر، برای به انجام رسیدن مذاکرات صلح با طالبان، دست به کار شود و هیچ فرصتی را در این زمینه هدر ندهد. وزیر خارجه آمریکا همچنان از سران حکومت افغانستان خواسته است که به طرح پیشنهادی آمریکا در مورد ساختار حکومت آینده افغانستان پاسخ مثبت بدهند.

براساس  طرح پیشنهادی آمریکا، باید هرچه زودتر حکومت انتقالی صلح در افغانستان شکل بگیرد و طالبان نیز در ساختار این حکومت به صورت گسترده شریک ساخته شود. این طرح، ایجاد یک «شورای عالی فقه اسلامی» را به منظور ارایه‌ی رهنمایی‌ها در امور اجتماعی، فرهنگی و سایر موضوعات به همه نهادهای حکومتی پیشنهاد می‌کند.

در نظام امارت اسلامی افغانستان ( 1996-2001 ) که ملاعمر امیر آن بود، یک شورای عالی فقه اسلامی وجود داشت که همه کاره‌ی نظام و حکومت در آن دوره‌ی پنج ساله بود. این شورا، متشکل از ملاها و افرادی با تحصیلات دینی است و در یک نظام اسلامی - شبیه آنچه در طرح آمریکا برای آینده افغانستان آمده -، عالی‌ترین مرجع تصمیم‌گیری‌ها در همه موارد است. براساس باور طالبان، کشور باید براساس مشورت‌ها، رهنمایی‌ها و فرمایش‌های همین شورا مدیریت شود. ممنوعیت کار و تحصیل زنان، پناه دادن به القاعده، صدور جواز کشت خشخاش، ممنوع ساختن موسیقی و جلوگیری از هرنوع فعالیت رسانه‌یی آزاد، از جمله دستورات این شورا در دوره حکومت پنج ساله طالبان در افغانستان بود که بی هیچ قید و شرطی به اجرا در آمدند. هیچ ضمانتی وجود ندارد که با فعال شدنِ دوباره‌ی این نهاد در ساختار نظام آینده‌ی افغانستان که طالبان بخشی از آن خواهد بود، همان اقدامات گذشته از سر گرفته شوند.

 نگرانی مهم این است که در طرح پیشنهادی آمریکا که حاوی تاکید بر ایجاد یک حکومت مشارکتی با طالبان و موجودیت نهادی به نام «شورای عالی فقه اسلامی» است، هیچ یادی از ارزش‌های حقوق بشری، خواست‌های مدنی و تطبیق عدالت براساس خواست قربانیان جنگ نشده است.

نکته‌ی دیگر این است که برای نخستین‌بار در منازعه خونین و طولانی افغانستان، آمریکا یکه‌تازی در میدان جنگ را کنار گذاشته و با شتابی که برای خروج دارد، همه طرف‌های دخیل در امور افغانستان از جمله ایران، روسیه، پاکستان، هند و شمار دیگر از کشورها را، برای رسیدن به یک صلح شتاب‌زده در این کشور شریک ساخته است. فعلاً کشورهای نامبرده که بیشترشان همسایه‌های افغانستان استند، از حاشیه‌ی ماجرا به متن آمده اند در جستجوی راهی را برای رسیدن به صلح در افغانستان استند.

با این حال، آنچه که نگرانی را از قرار گرفتن افغانستان در یک سراشیبی هولناک تشدید می‌کند، بی خیالی آمریکا و کشورهای دخیل در امور جنگ و صلح افغانستان، در زمینه‌ی از دست رفتن ارزش‌های انسانی و حقوق بشری در این کشور است. حکومت آمریکا تلاش دارد به هر قیمت ممکن، زمینه را برای خروج نیروهایش از این کشور آماده سازد؛ حتی اگر افغانستان بار دیگر بستری برای تروریسم شود و یا بسوی جنگ داخلی برود.

این گزارش من در مجلۀ سویدنی manskligsakerhet  به زبان سویدنی منتشر شده است.


۳۰ فروردین ۱۴۰۰

خدا از درد این ملت به درد تو بیافزاید

حامد کرزی بی‌ گمان یکی از بانیان فساد و خیانت‌ در دو دهه‌ی اخیر در افغانستان است. او زمانی در راس دولت قرار گرفت که همه‌چیز از صفر شروع شده بود. طالب مهار شده بود و مردم آماده‌ی هرنوع تغییر بودند. پول‌ِ بی‌حساب برای بازسازی افغانستان وارد کشور شد و هزاران نهاد کمک کننده برای توسعه و بازسازی صف کشیدند.

مردم نیز که تازه از یک جنگ باطل و ویرانگر رهایی یافته بودند، آماده بودند تا در مسیر نو حرکت کنند. همین امیدواری پای صدها هزار مهاجر افغان را از کشورهای مختلف جهان به خانه‌های شان کشاند.

جامعه‌ی جدید، با توجه فوق‌العاده‌ی بین‌المللی و میلیاردها دالری که به کابل سرازیر شدند، نیازمند یک مدیریت سالم و دلسوزانه بود. در چنین زمانی، یک دزد بین‌المللی در راس دولتِ تازه تاسیس گماشته شد.

کرزی به دزدهای کابینه‌اش توصیه کرد که " دزدی کنید خیر است. مگر دزدی‌های تان را در داخل خرج کنید، به دبی و جاهای دیگر نبرید."

تروریست‌ها و قاچاقچیان مواد مخدر را تقویت کرد و میان جنگ‌سالاران نزاع قدرت را برافروخت تا از مصروفیت آن‌ها به نفع خودش استفاده کند. نمونه‌اش حمایت از عطامحمد نور برای تضعیف دوستم و محقق در شمال.

چند مسلح موترسایکل‌سوار را بنام " برادرانِ طالب" مشروعیت داد و برای " مصالح ملی"، هیچ جنایت‌کار و دزدی را به پای محکمه‌ی عدالت نکشاند.

کرزی در بهترین حالت یک ارباب قومی یا یک قریه‌دار است. مدیریت یک کشور را اگر به یک قریه‌دار بسپارید بهتر از این نمی‌شود.

یادم رفت بنویسم که این را بخاطر بیماری حامد کرزی نوشتم‌. چند روز است که کرزی در بستر بیماری است.

آرزو کردم که خدا از درد این ملت به درد او بیافزاید.



 

۲۴ فروردین ۱۴۰۰

دستکاری در هویت فرهنگی بلخ

یک پروژه میلیون دالری، این‌روزها مصروف تابلو نویسی در کوچه‌های شهر #مزارشریف است. هدف از این کار، نشانه‌گذاری دقیق و معیاری شهر است تا آدرس‌یابی آسان و دقیق باشد. این اقدام برای نظم بخشیدن به شهر فوق‌العاده مهم است، اما چند نکته:

یک: ظاهراً در نوشتن تابلوها، با آدم‌های باسواد و دانای شهر مشوره صورت نگرفته و یک گروه پروژه‌نویس، این کار را انجام داده است که پر از اشتباهات مضحک است.

دو: دیده می‌شود که عصبیت جاهلانه‌یی در پشت نوشتن تابلوها موج می‌زند و همین باعث شده است تا اشتباهات فاحشی مانند ترجمه کردن اسم‌های خاص از زبان فارسی‌دری و ازبیکی به پشتو انجام شود. مثلا نام یک محله که گذر " هژده چمن" است، به " اته لسم چمن گذر" برگردان شده.

این تابلونویس‌های بی‌سواد همین را نمی‌دانند که اسم خاص قابل ترجمه نیست. فقط در جایی اسم خاص را می‌توان ترجمه کرد که هدف از ترجمه، کمک به فهماندن دقیق‌تر به مخاطب باشد. در حالی که یک خواننده و گوینده زبان پشتو هیچ نیازی ندارد تا گذر هژده چمن را برایش ترجمه کنیم. این ترجمه حتی باعث گمراهی و تغییر نام این محله می‌شود.

سه: به صورت احمقانه‌یی در این پروژه تلاش صورت گرفته تا مسائل زبانی دامن زده شود. مثلاً نام محله‌های اوزبیک‌نشین برخلاف دستورهای زبانی و فرهنگی، به پشتو برگردان شده و نشانی از زبان اوزبیکی نیست.

پشتو زبان بخشی از ساکنان کشور و یکی از زبان‌های رسمی مملکت است. هیچ‌کس نمی‌تواند منکر این باشد و کسی هم مخالف تابلوها و شعارها و کتاب‌های پشتو نیست، اما اقدامِ چنین مغرضانه و احمقانه، نه تنها باعث واکنش و تنش می‌شود، بلکه خیانتی است در حق همه زبان‌ها و فرهنگ‌های جامعه افغانستان.

بلخ، از کُهن‌ترین شهرهای جهان است و این شهر به ام‌البلاد شهرهای حوزه فارسی شُهره است. چگونه و چی کسانی جرات کرده تا با نام و جایگاه این شهر بازی کنند؟

متهمان اصلی این غفلت که ممکن است تنش‌های فرهنگی و قومی را به میان بیاورد، در قدم نخست ریاست اطلاعات و فرهنگ بلخ و شهرداری مزارشریف و در قدم بعدی مسئولان پروژه مذکور استند.

یا تابلوها اصلاح شوند، یا مردم به آسانی روی شان رنگ سیاه می‌پاشند.

این به هیچ‌وجه مخالفت با زبان پشتو نیست، چون مخالفت با یک زبان و فرهنگ احمقانه‌ترین کار ممکن است که فقط وظیفه‌ی افراد بیمار و جاهل است.

مختار وفایی

 

۱۷ فروردین ۱۴۰۰

پایان حضور دو هزار سالۀ یهودی‌ها در افغانستان

مردی که در ده سال گذشته به عنوان آخرین یهودی افغانستان شناخته شده بود، اکنون کشور را به قصد اسرائیل ترک می کند، زیرا ترس آن را دارد که وعدۀ خروج نظامی ایالات متحده خلائی در کشور بجای بگذارد که با گروه های بنیانگرا مانند طالبان پر شود.

زبولون سیمانتوف در گفتگو با خبرگزاری عرب نیوز گفت، «در اسرائیل، با تماشای تلویزیون رویدادهای افغانستان را دنبال خواهم کرد.»

سیمانتوف ۶۱ ساله گفت پائیز امسال، در پایان فصل اعیاد، افغانستان را ترک خواهد کرد.

همسرش که زنی از یهودیان تاجیکستان است، و دو دخترشان، از ۱۹۹۸ در اسرائیل بسر می برند. اما سیمانتوف دهه ها است که در میان خشونت و آشوب سیاسی، و از جمله دوران حاکمیت طالبان و دورۀ جنگ افغانستان با ایالات متحده، در وطن خود افغانستان مانده تا از تنها کنیسای کشور که در «کابل»، پایتخت کشور واقع شده، مراقبت کند.

سیمانتوف در گفتگو با عرب نیوز گفت «مثل «شیر» یهودیان از کنیسای کابل محافظت کردم.»

سیمانتوف که فروشندهٔ قالی و جواهر است، در «هرات» افغانستان بدنیا آمده که دهها سال پیش محل زندگی صدها یهودی بود. سپس به کابل رفت، و پس از آن در ۱۹۹۲ به تاجیکستان فرار کرد و پس از مدتی باز به پایتخت افغانستان بازگشت.

در غیاب او، کنیسا بسته خواهد و دورانی از حیات یهودی، که علما معتقدند دست کم ۲۰۰۰ سال پیش آغاز شده، در کشور به پایان خواهد رسید.

هفتۀ گذشته، در گفتگو با رادیو اروپای آزاد، در رابطه با مقاله ای پیرامون مهاجرت گروه های بسیاری از اقلیت های کشور، سیمانتوف گفت، «اگر طالبان بازگردند، ما را با لگد بیرون خواهند راند.»

منبع: تایمزاف اسرائیل